Should Ministers Control Death Services? Senedd Votes in Favor

Mae'r mesur sy’n rhoi grym i weinidogion Cymru reoli gwasanaethau cymorth i farw yn cael ei drafod yn Nhŷ'r Arglwyddi, gan greu dadl eang o blaid a phwrpas. Mae Aelodau o'r Senedd wedi pleidleisio o blaid y mesur, sy’n golygu y gallai deddfwriaeth San Steffan, sy'n caniatáu i oedolion sydd ag afiechyd terfynol, ddod â'u bywydau i ben, gael ei phasio yn fuan. Mae pryderon yn parhau o fewn y sector iechyd a gofal ynghylch y manylion a'r goblygiadau o'r mesur hwn.

Last updated: 27 October 2023 (BST)

What’s happening now

Ar hyn o bryd, mae'r mesur yn Nhŷ'r Arglwyddi, lle mae pleidleisio wedi digwydd yn ddiweddar. Mae 28 o Aelodau o'r Senedd wedi pleidleisio o blaid rhoi grym i weinidogion Cymru sefydlu gwasanaethau cymorth i farw, o gymharu â 23 yn erbyn a dau ymatal. Mae hyn yn arwydd clir y gallai'r mesur hwn gael ei weithredu yn fuan, gan greu cyfle i sefydlu rhwydwaith o wasanaethau cymorth i'r rhai sydd ag afiechydau terfynol.

Key takeaways

• Mae pleidlais yn Nhŷ'r Arglwyddi yn rhoi grym i weinidogion Cymru reoli gwasanaethau cymorth i farw.
• Mae deddfwriaeth San Steffan yn caniatáu i oedolion sydd â salwch terfynol ddod â'u bywydau i ben.
• Mae pryderon yn parhau o fewn y sector iechyd a gofal am y manylion a'r goblygiadau o'r mesur.

Timeline: how we got here

Mae'r drafodaeth am gymorth i farw wedi bod yn bodoli am flynyddoedd, ond dyma'r prif ddates i'w hystyried:

• 15 Medi 2023: Cafodd y mesur ei gyflwyno yn Nhŷ'r Arglwyddi.
• 26 Medi 2023: Pleidlais yn Nhŷ'r Arglwyddi gyda 28 o blaid, 23 yn erbyn, a dau ymatal.
• 27 Hydref 2023: Mae'r mesur yn parhau i gael ei drafod yn Nhŷ'r Arglwyddi.

What’s new vs what’s known

New today/this week

Mae pleidleisio newydd yn Nhŷ'r Arglwyddi yn awgrymu bod cefnogaeth gynyddol o blaid sefydlu gwasanaethau cymorth i farw yn y DU, gan fod mwy o Aelodau o'r Senedd yn cydnabod yr angen am gymorth yn y sector iechyd.

What was already established

Mae deddfwriaeth San Steffan wedi bod yn destun dadl ers tro, gyda llawer yn credu ei bod yn hanfodol i roi hawliau i unigolion sydd ag afiechydau terfynol. Mae hefyd wedi bod yn amlwg mai pryderon am fanylion y mesur yw'r rhwystr prif yn erbyn ei dderbyn.

Impact for the UK

Consumers and households

Os bydd y mesur hwn yn cael ei basio, gallai effeithio ar lawer o deuluoedd sydd â chysylltiadau â phobl sy'n dioddef o afiechyd terfynol. Gallai gynnig dewis newydd a thybiaeth i rai a allai fod yn teimlo'n ddigalon yn eu hamgylchedd presennol.

Businesses and jobs

Gallai sefydlu gwasanaethau cymorth i farw greu cyfleoedd newydd yn y sector iechyd a gofal, gan gynnwys swyddi newydd yn y gweithlu. Yn ogystal, gallai hyn hefyd arwain at ddatblygiadau yn y sector preifat sy'n cynnig gwasanaethau o'r fath.

Policy and regulation

Wrth i'r mesur fynd trwy'r broses ddeddfwriaethol, bydd angen i'r Llywodraeth Cymru ystyried y rheoliadau sy'n gysylltiedig â gweithredu gwasanaethau cymorth i farw, gan gynnwys hyfforddiant i weithwyr, a'r systemau rheoli ansawdd.

Numbers that matter

• 28: Nifer y pleidleisiau o blaid y mesur yn Nhŷ'r Arglwyddi.
• 23: Nifer y pleidleisiau yn erbyn y mesur.
• 2: Nifer yr Aelodau a ymatalodd o bleidleisio.

Definitions and jargon buster

• Cymorth i farw: Gwasanaeth a gynhelir i helpu unigolion sydd ag afiechydau terfynol i ddod i ben â'u bywydau yn ddigynsail.
• Ddeddfwriaeth San Steffan: Deddfwriaeth a gynhelir yn y Deyrnas Unedig sy'n caniatáu i unigolion sydd ag afiechydau therfynol wneud cais am gymorth i farw.

How to think about the next steps

Near term (0–4 weeks)

Mae'n hanfodol i'r rhai sydd â diddordeb ym maes iechyd a gofal gadw llygad ar ddatblygiadau yn Nhŷ'r Arglwyddi o ran pleidleisio a'r broses ddeddfwriaethol.

Medium term (1–6 months)

Os bydd y mesur yn cael ei basio, bydd angen i'r Llywodraeth Cymru gynllunio a gweithredu'r gwasanaethau cymorth i farw, gan gynnwys hyfforddiant ar gyfer gweithwyr iechyd.

Signals to watch

• Ynghylch unrhyw bleidleisiau neu drafodaethau pellach yn Nhŷ'r Arglwyddi.
• Y newidiadau posib yn y polisi iechyd sy'n gysylltiedig â chymorth i farw.
• Ymyriadau gan sefydliadau iechyd a gofal sy'n mynegi eu barn am y mesur.

Practical guidance

Do

• Cadwch lygad ar ddatblygiadau yn Nhŷ'r Arglwyddi.
• Ymchwiliwch i'r mesur a'i goblygiadau.

Don’t

• Peidiwch â chymryd unrhyw gamau heb dderbyn gwybodaeth fanwl am y mesur.
• Peidiwch â chymryd unrhyw benderfyniadau heb ymgynghori â phobl sydd â phrofiad yn y sector iechyd.

Checklist

• Sicrhewch eich bod yn gwybod y dyddiadau pleidleisio pwysig.
• Darllenwch am fanylion y mesur a'i ddylanwad ar y gymdeithas.
• Ymgynghorwch â phobl yn y sector iechyd am eu barn.

Risks, caveats, and uncertainties

Mae pryderon yn parhau am fanylion y mesur, gan gynnwys y dulliau a ddefnyddir i weithredu'r gwasanaethau. Mae hefyd yn bosibl y gallai'r mesur gael ei wrthwynebu yn Nhŷ'r Arglwyddi, gan y gallai pleidleisiau yn erbyn ei basio o bosibl ddylanwadu ar ei gyflwr. Mae angen iddo gael ei ystyried yn ofalus i sicrhau bod y mesur yn bodloni anghenion y gymdeithas.

Bottom line

Mae'r mesur sy'n rhoi grym i weinidogion Cymru reoli gwasanaethau cymorth i farw yn destun dadl, ac er bod pleidleisio o blaid yn Nhŷ'r Arglwyddi, mae angen ystyried y pryderon yn ofalus. Mae'n bwysig i'r cyhoedd fod yn ymwybodol o'r newidiadau posib a'u heffaith ar gymdeithas. Bydd angen i ni edrych ar gyfer datblygiadau pellach a'r broses ddeddfwriaethol.

FAQs

Beth yw cymorth i farw?

Mae cymorth i farw yn gwasanaeth a gynhelir i helpu unigolion sydd ag afiechydau terfynol i ddod â'u bywydau i ben yn ddigynsail.

Pa bleidleisiau sy'n gysylltiedig â'r mesur hwn?

Mae pleidleisio diweddar yn Nhŷ'r Arglwyddi wedi gweld 28 o blaid a 23 yn erbyn, gyda dau yn ymatal.

Beth yw deddfwriaeth San Steffan?

Mae deddfwriaeth San Steffan yn caniatáu i oedolion sydd â salwch terfynol wneud cais am gymorth i farw, gan greu cyfreithiau newydd yn y DU.